آشنایی با علل خشکی دهان

آشنایی با علل خشکی دهان

آشنایی با علل خشکی دهان

۷ مرداد ۱۳۹۸ مدیریت مقالات ، دهان و دندان

آشنایی با علل خشکی دهان

به گزارش علی طب مقدار ناکافی بزاق نقش بسیار مهمی در ایجاد احساس خشک شدن دهان دارد. این خشک شدن دهان می‌تواند موقتی و گاهی اوقات طولانی مدت باشد.خشکی دهان در صبح دارای معانی متعددی است. اگر در اغلب روزها دهان شما خشک می شود، ممکن است به این معنی باشد که خواب شما مناسب نیست و یا عوامل خاصی بر تولید بزاق اثر می گذارند.

علل خشکی دهان

خشکی دهان می‌تواند به دلیل عدم کارکرد صحیح غدد بزاقی رخ دهد. برخی از شایع ترین علل آن عبارتند از:

استرس
برخی داروها
درمان سرطان (تابش/ شیمی درمانی)
اختلالات خود ایمنی مانند سندرم شوگرن
سیگار کشیدن

 

خشکی-دهان-گردشگر ی سلامت علی طب

خشکی دهان می تواند علت های زیادی داشته باشد، اما خشکی دهان در خواب اغلب به دلیل خوابیدن با دهان باز یا خرو پف رخ می‌دهد.

گاهی اوقات سنگ های بزاقی (تراکم طبیعی مواد معدنی مختلف در بزاق) مسیر جریان بزاق را سد می‌کنند.

بسیاری از داروها هم مشکوک به تحت تأثیر قرار دادن بزاق هستند، از جمله: ضد افسردگی ها، آنتی هیستامین ها، آنتی سایکوتیک ها، آرام بخش ها، بی حس کننده

ها، داروهای کاهش فشار خون، متیل دوپا (درمان بیماری پارکینسون)، مدررها، و… . برخی شیمی درمانی ها یا رادیوتراپی ها برای درمان سرطان سر و گردن نیز

می‌توانند کمابیش چنین عوارض جانبی را با خود به همراه داشته باشند.

حتی خشک شدن حفرۀ دهان ممکن است دلایل ساده تری مانند مصرف ناکافی نوشیدنی ها، تنفس از دهان، اضطراب، استرس… و در نهایت افزایش سن که از علت

خشکی دهان است، داشته باشد.

 

خشکی دهان بعد از بیدار شدن خواب می تواند علل متعددی داشته باشد که در مطلب زیر به آن ها اشاره شده است:

سینوس ها، گلو و دهان

بینی برای نفس کشیدن طراحی شده است. وقتی به خوبی نفس می کشید، هوا از طریق بینی وارد بدن می شود و توسط سینوس ها گرم و مرطوب می شود.

سپس هوا گرم می شود و این گرما از گلو به ریه ها می رسد.

اما زمانی که به طور نامناسب نفس می کشید یا از طریق دهانتان نفس می کشید دهان خشک می شود.

حتی در هوای گرم و مرطوب، تنفس از دهان می تواند دهان و گلو را خشک کند. بیماری ها، اختلالات و شرایطی که مانع از تنفس مناسب بینی می شود می تواند منجر به خشکی دهان پس از بیدار شدن از خواب شود.

خشکی-دهان-گردشگری سلامت علی طب

 

بیماری بینی و خشکی دهان

عفونت، سرما، گلودرد و سینوس، مانع از نفس کشیدن راحت با بینی می شود و افراد مبتلا به این بیماری تمایل دارند از طریق دهان خود تنفس کنند. حفظ سینوس ها، به روش های پزشکی یا مکانیکی، می تواند به جلوگیری از خشکی دهان و دندان کمک کند. مراقب باشید، زیرا بعضی از داروها مانند آنتی هیستامین ها می توانند دچار خشکی دهان شوند.

 

داروها

داروهای بسیار زیادی وجود دارند که می توانند موجب خشکی دهان شوند و نمونه هایی مانند داروهای شیمی درمانی برای درمان سرطان با خشکی دهان پیوند خورده اند. بنابر گزارش کلینیک مایو، افرادی که درمان فشار خون بالا و اضطراب را دنبال می کنند و همچنین داروهای رفع احتقان، آرامبخشی عضلانی، و ضد درد مصرف می کنند نیز ممکن است با خشکی دهان مواجه شوند. با این وجود، مقصر اصلی در این زمینه داروهای ضد حساسیت و ضد افسردگی هستند.

اگر داروی تجویزی برای شما موجب خشکی دهان می شود با پزشک خود درباره تغییر آن صحبت کنید. متاسفانه، در برخی موارد، به ویژه زمانی که داروی مصرفی ضروری است، نمی توان گزینه دیگری را مد نظر قرار داد. برای مقابله با این عارضه جانبی می توانید از آدامس بدون قند یا نعناع استفاده کنید. این مواد به تحریک جریان بزاق کمک می کنند.

 

 

کم آبی بدنخشکی-دهان-گردشگری سلامت علی طب

افراد بسیاری به میزان کافی در طول روز آب نمی نوشند. نوشیدن آب فراوان فواید سلامت شگفت انگیز بسیاری دارد و می تواند از مشکلات دیگر مانند کم آبی بدن پیشگیری کند. کم آبی بدن می تواند به تنهایی برای خشک شدن غشاهای مخاطی در دهان و کاهش بزاق کافی باشد.

کم آبی بدن یکی از نشانه های هشدار دهنده است که باید جدی گرفته شود. این شرایط می تواند موجب تب، تعریق بیش از حد، و حتی استفراغ شود.

کم آبی بدن به طور مداوم یا برای مدت زمانی طولانی می تواند مشکلاتی جدی‌تر از خشکی دهان را رقم بزند و به زخم های دهان یا یک عفونت منجر شود.

اگر فعالیت جسمانی موجب خشکی دهان شما می شود، یک بطری آب برای مقابله با این شرایط به همراه داشته باشید.

آب و هوا

خشکی دهان می تواند به واسطه سطوح رطوبت شکل بگیرد. زمانی که سطوح رطوبت هوا کم است، هوای خشک می تواند موجب خشک شدن غشاهای مخاطی شده و خشکی دهان را در پی داشته باشد. مرطوب نگه داشتن دهان و بینی ضروری است تا از این طریق احتمال سرماخوردگی، آنفلوآنزا و آلرژی ها کاهش یابد. از این رو، خرید یک دستگاه مرطوب کننده هوا می تواند سرمایه گذاری خوبی باشد.

پوسیدگی دندان

یک رژیم غذایی سرشار از قند در ترکیب با بهداشت نامناسب دهان و دندان به پوسیدگی دندان و فساد در خط لثه منجر می شود. این پوسیدگی تدریجی کاهش ترشح بزاق را به همراه دارد و در نهایت با خشکی دهان ناراحت کننده و مزمن مواجه می شوید که هرچه بیشتر فساد دندان و لثه را تشدید می کند.

آسیب عصبی

آسیب عصبی که به واسطه آسیب دیدگی شدید در ناحیه گردن یا سر شکل می گیرد می تواند به اعصاب غدد بزاقی صدمه بزند. در نتیجه، اعصاب برای تولید بزاق پیام های درستی به غدد ارسال نمی کنند و خشکی دهان رخ می دهد.

دیابت

خشکی دهان اغلب یکی از نشانه های آشکار دیابت است که در زمان بالا بودن قند خون و دیابت کنترل نشده رخ می دهد. در این شرایط، کتون ها مایع از دست می دهند یا بزاق به میزان کافی تولید نمی شود و نمی تواند دهان را مرطوب نگه دارد. کم آبی شدید و خشکی دهان و همچنین دشواری در جویدن و قورت دادن غذا نتیجه نهایی است.

بیماری های خودایمنی

خشکی دهان و بینی ممکن است از نشانه های هشداردهنده اولیه یک بیماری خودایمنی مانند بیماری کرون یا سندرم شوگرن، بیماری که به غدد تولید کننده مخاط حمله می کند، باشد. خشکی دهان و خشکی چشم در میان علائم شایع سندرم شوگرن قرار دارند. افراد مبتلا به ویروس اچ‌آی‌وی نیز مستعد خشکی دهان هستند. بهترین روش برای تشخیص این شرایط نوشیدن مقداری آب است و اگر این کار کمکی به برطرف شدن مشکل نکرد، می توان به یک بیماری خودایمنی مشکوک شد.

سندرم شوگرن و بیماری کرون تنها بیماری های خودایمنی نیستند که بر غدد بزاقی تاثیر می گذارند. از موارد دیگر می توان به اچ‌آی‌وی/ایدز، لوپوس، و آرتریت روماتوئید اشاره کرد. در حقیقت، سندرم شوگرن اغلب در افرادی که از لوپوس یا آرتریت روماتوئید رنج می برند، رخ می دهد، در نتیجه هر فرد مبتلا به این بیماری ها باید نسبت به خشکی دهان توجه ویژه ای داشته باشد. بهترین روش برای مقابله با علائم شکل گرفته جویدن آدامس، مکیدن یک قرص لوزی شکل (Lozenge) ، یا خرید اسپری بزاق است.

پیری

با افزایش سن، تغییرات بسیاری در بدن ما رخ می دهند و خشکی دهان نیز یکی از این موارد است. به گفته کلینیک علی طب، افراد پیر احتمال بیشتری دارد خشکی دهان را تجربه کنند. دلایل بسیاری برای این شرایط وجود دارد که از آن جمله می توان به نوع داروهای مصرفی، چگونگی پردازش داروها توسط بدن، میزان دریافت مواد مغذی از رژیم غذایی، و مشکلات سلامت احتمالی اشاره کرد.

درمان سرطان

طبق نظر پزشکان علی طب افرادی که روند درمان بیماری سرطان را دنبال می کنند به احتمال زیاد خشکی دهان را تجربه خواهند کرد. داروهای شیمی درمانی ماهیت بزاق و مقدار تولید آن را تغییر می دهند.

احتمال بروز این شرایط در صورت بروز سرطان در ناحیه سر و گردن بیشتر است زیرا پرتودرمانی می تواند به غدد بزاق آسیب وارد کند. اگر غدد بزاق عملکرد درستی نداشته باشند، به میزان کافی بزاق تولید نمی کنند. در برخی موارد این شرایط موقتی است و پس از اتمام درمان برطرف می شود، اما مواردی نیز وجود دارند که موجب آسیب دائمی می شوند. به گفته کلینیک مایو، همه چیز به محل تحت تاثیر قرار گرفته توسط سرطان و میزان پرتودرمانی یک بیمار بستگی دارد.

 

سبک زندگیخشکی-دهان-گردشگری سلامت علی طب

نوشیدن الکل، سیگار کشیدن، جویدن تنباکو، یا استفاده از مواد مخدر از جمله مواردی هستند که می توانند به خشکی دهان منجر شوند. سیگار کشیدن و جویدن تنباکو می تواند تاثیر چشمگیری بر میزان بزاق تولیدی در دهان داشته باشند. سیگار کشیدن تولید بزاق را کند می کند و مصرف الکل می تواند به کم آبی بدن منجر شود که هر دو مورد شرایط را برای خشکی دهان فراهم می کنند.

اگر در حال حاضر از میزان کم تولید بزاق رنج می برید باید نوشیدن الکل و سیگار کشیدن را ترک کنید زیرا تنها شرایط را وخیم‌تر می سازند. توجه داشته باشید که سیگار کشیدن می تواند به بیماری قلبی، پوسیدگی دندان، بیماری ریه و بسیاری موارد دیگر نیز منجر شود.

نتایج خشکی دهان

به یاد می‌آوریم که بزاق در هضم مواد خوراکی سهیم است. ضمناً هر گونه کاهش بزاقی می‌تواند از بین رفتن باقی مانده های مواد غذایی را تحت تأثیر قرار دهد و همین شرایط می‌تواند باعث پوسیدگی دندان ها خصوصاً پوسیدگی تاج دندان و عفونت های دهانی بشود. خشک شدن دهان می‌تواند مشکلاتی برای صحبت کردن ایجاد کند.

در نهایت، در موارد شدیدتر، دهان خشک مانع از جویدن و بلع مواد غذایی می‌شود که ممکن است، کمبودهای غذایی را با خود به همراه داشته باشد.

 

 

چه هنگام باید به پزشک مراجعه کنید؟

خشکی دهان در صبح دارای معانی متعددی است.

اگر در اغلب روزها دهان شما خشک می شود، ممکن است به این معنی باشد که خواب شما مناسب نیست و یا عوامل خاصی بر تولید بزاق اثر می گذارند. اغلب تغییرات ساده در شیوه زندگی مانند ترک سیگار یا استفاده از نوارهای بینی برای تنفس، ممکن است مشکل را حل کند.

اگر درمان های خانگی و تغییر سبک زندگی به رفع خشکی دهان کمک نکنند، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.

خشکی دهان ممکن است نشانه یک مسئله جدی تر مانند آپنه انسدادی خواب باشد. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است هنگام بیدار شدن از خواب دچار خشکی دهان شوند.

آپنه خواب به طور بالقوه کشنده است و افراد مبتلا به این اختلال ممکن است نیاز به یک دستگاه خواب ویژه یا جراحی داشته باشند.

 

منابع: دکتر دکتر

دکتر سلام

تبیان

 

مرداد
۷