علت، علائم و درمان بدون جراحی سرخوردگی مهره های کمر

علت، علائم و درمان بدون جراحی سرخوردگی مهره های کمر

علت، علائم و درمان بدون جراحی سرخوردگی مهره های کمر

۱۷ مرداد ۱۳۹۸ مدیریت مقالات ، ستون فقرات

علت، علائم و درمان بدون جراحی سرخوردگی مهره های کمر

واژه‌ی اسپوندیلولیستزی یا سرخوردگی مهره‌ی کمر، به لغزش رو به جلو (anterolisthesis) یا رو به عقب (posterolisthesis) یکی از مهره‌های کمر برروی مهره‌ی دیگر. سرخوردگي مهره عارضه‌اي است که طي آن، يکي از قطعات استخواني ستون فقرات (مهره‌ها) بر روي قطعه زيرين خود مي‌لغزد و از جاي خود خارج مي‌شود.اگر اين مهره زياد حرکت کند، ممکن است بر روي يک عصب فشار وارد کند و باعث ايجاد درد شود.اين عارضه معمولاً براي مهره‌هاي قسمت پايين کمر اتفاق مي‌افتدو ممکن است در موارد زیادی با دیسک کمر همراه باشد.

سرخوردگی-مهره-کمر-گردشگری سلامت علی طب

سرخوردگی مهره‌ کمر به پنج گونه‌ی اصلی تقسیم می‌شود:

 

سرخوردگی مهره کمر دیس پلاستیک:

این نوع لغزش مهره کمر از شکل‌گیری نامناسب و ناقص بخشی از مهره‌ها موسوم به فاست ناشی می‌شود که امکان لغزش رو به جلوی مهره‌ها را میسر می‌سازد. این عارضه مادرزادی است و بنابراین از بدو تولد وجود دارد.

سرخوردگی مهره ایستمیک (Isthmic spondylolisthesis):

در این نوع سرخوردگی، بخشی از مهره‌ها به نام پارس اینترآرتیکولاریس دچار نقص است. اگر این نقص با لغزش مهره همراه نباشد، عارضه اسپوندیلوزیس نامیده می‌شود.

ضربه یا ترومای مکرر به این نوع سرخوردگی مهره کمر می‌انجامد و بیشتر در میان ورزشکارانی چون ژیمناست‌ها و بازیکنان خط حمله راگبی رواج دارد که در معرض کشش بیش از اندازه کمر قرار دارند.

سرخوردگی مهره فرسایشی یا تخریبی:

این نوع سرخوردگی به دلیل تغییرات ناشی از آرتروز مفصل‌های مهره‌ها در اثر فرسایش غضروف رخ می‌دهد. این نوع سرخوردگی بیشترین میزان شیوع را در میان بیماران سالمند دارد.

سرخوردگی تروماتیک:

این نوع از این بیماری به دلیل صدمه یا ضربه دیدن مستقیم مهره‌ها و در اثر شکستگی پایه، تیغه یا مفصل فاست و ممکن شدن لغزش رو به جلوی بخش پیشین مهره نسبت به بخش عقبی مهره رخ می‌دهد.

سرخوردگی آسیب‌شناختی:

این نوع سرخوردگی مهره کمر از نقص استخوانی ناشی از ناهنجاری‌های استخوانی مانند تومور نشأت می‌گیرد.

زیرین اطلاق می‌شود. آرتروز کمر و سرخوردگی مهره‌ی کمر مشکلاتی هستند که بر روی مفاصلی که مهره‌های کمر را در یک ردیف قرار می‌دهند، تأثیر می‌گذارند.

 

سرخوردگی-مهره-کمر-گردشگری سلامت علی طب

علائم سرخوردگی مهره های کمر

از مهم ترین علائم این عارضه می توان به کمر درد اشاره کرد.

البته درد کمر می تواند نشان دهنده بیماری های دیگر نیز باشد که تشخیص این وضوع بر عهده متخصص ستون فقرات می باشد.

گرفتگی و اسپاسم عضلانی در عضلات پایین کمر نیز در این بیماران شایع می باشد.

همچنین درد کمر می تواند در پا نیز منتشر شود و سبب گزگز شدن پاها شود. اگر مهره لغزیده به عصب فشار بیاورد، درد در قسمت پایین پا تا کف پا منتشر می‌شود.

بیمار در موارد پیشرفته‌تر برای جبران نقص مربوط به چرخش لگن در اثر کاهش یافتن چرخش مهره‌های کمری کج و سنگین یا به اصطلاح اردک‌وار راه می‌رود.

علت سرخوردگی مهره های کمری:

۱۵۲۴   ابتلا اعضاء خانواده به مشکلات کمر و پشت بدن از عامل‌های خطر لغزش، لیز خوردگی و سرخوردگی مهره‌ کمر به شمار می‌رود.

ضربه دیدن مکرر یا کشش بیش از اندازه کمر یا مهره‌های کمری نیز از علت سرخوردگی مهره های کمر است و در بروز این عارضه بی‌تأثیر نیستند.

ورزشکارانی مانند ژیمناست‌ها، وزنه‌برداران و بازیکنان خط حمله راگبی که فشار و نیروی زیادی را هنگام کشش تحمل می‌کنند بیش از دیگران در معرض ابتلا به سرخوردگی مهره کمر ایستمیک قرار دارند.

سرخوردگی-مهره-کمر-گردشگری سلامت علی طب

تشخیص

پزشک هنگام معاینه‌ی اکثر بیماران مبتلا به سرخوردگی مهره کمر با نشانه آشکاری دال بر وجود این عارضه مواجه نمی‌شود.

در مجموع، بیماران از درد کمر و پشت بدن و درد ادواری پا شکایت دارند. به علاوه این عارضه غالباً با گرفتگی عضلانی یا سفتی عضله‌های همسترینگ نیز همراه است.

سرخوردگی مهره کمر را می‌توان به راحتی با استفاده از رادیوگرافی تشخیص داد؛ لغزندگی مهره کمر رو به جلوی مهره روی مهره‌ی مجاور در تصاویر اشعه ایکس جانبی مشخص می‌شود.

سرخوردگی مهره‌ کمر بر اساس درصد لغزش مهره نسبت به مهره مجاور درجه‌بندی می‌شود:

درجه ۱: به میزان ۲۵%
درجه ۲: بین ۲۶% تا ۵۰%
درجه ۳: بین ۵۱% تا ۷۵%
درجه ۴: بین ۷۶% تا ۱۰۰%
درجه ۵: یا اسپوندیلوز در صورت لغزش کامل یک مهره و افتادن آن از روی مهره مجاور رخ می‌دهد.

باید توجه داشته باشید که میزان جراحت درجه ۱ و ۲ نیاز به جراحی ندارند ولی برای درمان گرید ۳،۴ و ۵ حتما به جراحی نیاز است.

چنانچه بیمار از درد، بی‌حسی، گز گز کردن یا ضعف پاها رنج ببرد، انجام آزمایش‌های دیگر و بررسی بیشتر ضرورت می‌یابد، چون این علائم می‌تواند بیانگر تنگ شدن فضای ریشه‌های عصبی پاها باشد.

در مرحله اول انجام تست نوار عصب و عضله و همچنین سی.تی. اسکن و ام آر آی ستون فقرات به تشخیص فشردگی عصب ناشی از سر خوردگی مهره کمر  کمک می‌کند.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) آزمایشی است که در آن از میدان مغناطیسی و پالس‌های انرژی امواج رادیویی به منظور تصویربرداری از اندام‌ها و ساختارهای داخل بدن استفاده می‌شود.

در بسیاری از موارد، ام آر ای اطلاعات متفاوتی را از ساختار داخلی بدن در مقایسه با آنچه که با اشعه ایکس، سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن مشاهده می‌شود، ارائه می‌دهد.

ام آر آی همچنین مشکلاتی را که نمی‌توان با سایر روش‌های تصویربرداری مشاهده کرد، نشان می‌دهد.

الكترو ميو گرافي یا نوار عصب و عضله براي ارزيابي سلامت يك عضله يا عصب آن عضله انجام مي شود.

براي انجام اين تست يك الكترود سوزني در عضله وارد مي شود وفعاليت الكتريكي عضله از اين طريق ثبت مي شود .

نوع موج ايجاد شده بر صفحه مانيتور و صداي موج جهت تشخيص بكار مي رود. بعد از قرار داشدن الكترود از بيمار خواسته مي شود كه عضله خود را ابتدا به مقدار كم وسپس با درجات بيشتري منقبض كند.

هدف از انجام تست بررسی کارکرد عصب و عضله مربوطه است.

نوار عصب و عضله در تشخيص فشار روي ريشه هاي عصبي كه از بين مهره ها عبور كرده و توسط ديسك صدمه ديده تحت فشار قرار مي گيرند كمك كننده است.

دقت تست توار عصب و عضله تا حد زیادی بسته به کسی است که تست را انجام میدهد. در کلینیک علی طب نیز، پزشکان متخصص طب فیزیکی و توانبخشی  این تست را با استفاده از دستگاههای دقیق الکترودیاگنوسیک و سوزن های استاندارد، جهت بررسی کارکرد عصب و عضله مربوطه برای بیماران این مرکز انجام می دهند.

 

سرخوردگی-مهره-کمر-گردشگری سلامت علی طب

راه های درمانی:

توصیه های درمانی پزشکان علی طب:

دارو

داروهای غیرتجویزی

درد ناشی از سرخوردگی مهره را می‌توان تا حد زیادی با داروهای غیرتجویزی تسکین داد. بیمار می‌تواند از دو نوع داروی زیر برای درمان کمر درد استفاده کند:

ضد درد: ضد دردها یا مسکن‌هایی مانند استامینوفن (تایلنول) به کنترل درد کمک می‌کنند.
داروهای غیراستروئیدی ضد التهاب (NSAIDs): این دسته از داروها علاوه بر تکسین درد، التهاب (ورم) را نیز کاهش می‌دهند. انواع متفاوتی از این نوع دارو، برای مثال ایبوپروفن (ادویل)، آسپرین یا الیو را می‌توان بدون نسخه از داروخانه تهیه کرد.

 

داروهای تجویزی

در صورت تاثیرگذار نبودن داروهای غیرتجویزی باید برای دریافت داروهای قوی‌تر به پزشک مراجعه کرد.

شل‌کننده‌های عضلانی: در صورت تحمل کمردرد مزمن ناشی از گرفتگی عضلانی باید از شل کننده‌های عضلانی متوقف‌کننده این انقباض دردناک استفاده کرد.
عامل‌های نوروپاتیک: پزشک برای تسکین درد اعصاب داروهایی را تجویز می‌کند که به طور گزینشی عصب‌ها را هدف قرار می‌دهد. نورونتین و لیریکا دو نمونه از این گروه داروهای تجویزی هستند.
مخدرها: پزشک در موارد بسیار شدید و صرفاً تحت نظارت دقیق خود برای تسکین درد مخدرهایی مانند مورفین یا کدئین را تجویز می‌کند.

تزریق

تزریق استروئید در فضای اپیدورال

در این تزریق استروئیدها، که ضدالتهاب‌هایی بسیار قوی هستند، مستقیماً به ریشه عصبی ملتهب فرستاده می‌شود. این تزریق یکی از درمان‌های مدیریت درد است. معمولاً ۲ یا ۳ تزریق باید انجام شود، اما تزریق، با توجه به اثرهای جانبی احتمالی استروئید، نباید بیش از ۳ بار تکرار شود. در تزریق استروئید در فضای اپیدورال گاهی داروی بی‌حسی نیز برای تسکین فوری و البته کوتاه‌مدت درد استفاده می‌شود تا بیمار تا زمان شروع تاثیرگذاری استروئید درد کمتری را تحمل کند.
تزریق در مفصل فاست

تزریق در مفصل فاست، که از آن با اصطلاح بلوک کردن فاست نیز یاد می‌شود، در صورتی سودمند خواهد بود که مفصل‌های فاست مولد درد باشند. مفصل‌های فاست ستون فقرات حرکت کردن را آسان می‌سازد و پایداری را افزایش می‌دهد. ملتهب شدن مفصل‌های فاست منجر به بروز درد می‌شود. تزریق فاست مفصل را بی‌حس می‌کند و در نتیجه درد آرام می‌شود.

 

رادیوفرکوئنسی

در رادیوفرکوئنسی ریزوتومی از انرژی امواج رادیویی برای متوقف ساختن توانایی اعصاب منتقل کننده درد استفاده می‌شود. تاثیرگذاری این روش و تسکین درد حاصل از آن ۹ ماه تا ۳ سال طول می‌کشد، البته درد اکثر بیماران حدود یک سال تسکین می‌یابد. رادیوفرکوئنسی یکی از روش‌های مدیریت درد است.

 

فیزیوتراپی

درمان غیرفعال

 ماساژ بافت عمیق:

در ماساژ به مشکل گرفتگی و کشش مزمن عضلانی یعنی مسائلی پرداخته می‌شود که احتمالاً در حین تنظیم مجدد بدن برای جبران سرخوردگی مهره ایجاد می‌شود. متخصص ماساژدرمانی سایش و فشار مستقیم را برای کاهش تنش و کشش بافت‌های نرم کمر (رباط‌ها، تاندون‌ها، عضله‌ها) اعمال می‌کند.

  گرما و سرما درمانی:

متخصص فیزیوتراپی دو روش گرما و سرما درمانی را به طور متناوب به کار می‌گیرد.

هدف از گرما درمانی رساندن خون بیشتر به ناحیه آسیب دیده است، چرا که با افزایش جریان خون، اکسیژن و مواد مغذی بیشتری نیز به آن بخش می‌رسد. به علاوه خون برای زدودن فراورده‌های جانبی و مواد زائد حاصل از گرفتگی عضلانی نیز لازم است.

تحریک الکتریکی عصب از روی پوست (TENS):

دستگاه TENS عضله‌ها را از طریق شدت‌های متغیر و البته ایمن جریان برق تحریک می‌کند. گرفتگی عضلانی به کمک این روش کاهش و تولید اندورفین، یعنی مسکن طبیعی بدن، افزایش می‌یابد.

دستگاه مورد استفاده متخصص فیزیوتراپی نسبتاً بزرگ است، اما می‌توان این دستگاه را در اندازه‌های کوچکتر برای استفاده خانگی تهیه کرد. دستگاه TENS، چه کوچک باشد چه بزرگ، درمان کارآمدی را ارائه می‌دهد.

اولتراسوند:

اولتراسوند به دلیل بهبود گردش خون در کاهش گرفتگی و اسپاسم عضلانی، ورم، سفتی و درد مؤثر است. در این روش امواج صوتی به عمق بافت‌های عضلانی فرستاده می‌شود تا افزایش ملایم دما گردش خون و فرایند التیام را بهبود دهد.

 

بریس یا کمربند طبی:

در بعضی موارد بستن بریس یا کمربند طبی برای محدود کردن حرکت ستون فقرات و پیشگیری از بروز علائم توصیه می‌شود.

 

درمان فعال

متخصص فیزیوتراپی در بخش  فعال درمان تمرین‌های گوناگونی را به منظور افزایش انعطاف‌پذیری، قدرت، پایداری عضله‌های مرکزی و افزایش دامنه حرکتی و آسان ساختن حرکت مفصل‌ها به بیمار آموزش می‌دهد.

برنامه درمانی فیزیوتراپی متناسب با شرایط بیمار و با در نظر گرفتن سابقه پزشکی و شرح حال وی طرح‌ریزی می‌شود. بنابراین ممکن است تمرین‌های مفید برای یک بیمار برای بیمار دیگر مناسب نباشد.

منابع: بیتوته

دکترسلام

تبیان

مرداد
۱۷