جراحی مغز و اعصاب

انجام عمل های مغز و اعصاب به منظور اصلاح و بهبود مشکلات ساختاری در مغز:
سیستم عصبی یک سیستم ارتباطی فوق‌العاده پیچیده است که می‌تواند مقادیر زیادی از اطلاعات را به طور همزمان ارسال و دریافت کند.
سیستم عصبی دارای دو بخش مجزا است:
سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) و سیستم عصبی محیطی (عصب‌های که بیرون از مغز و نخاع قرار دارند).
واحد اصلی سیستم عصبی، سلول‌های عصبی (نورون) هستند. کار معمول سلول‌های عصبی، افزایش یا کاهش تعداد اتصالاتی است که آنها با دیگر سلول‌های عصبی دارند.
ممکن است این فرایند تا حدودی توضیح دهد که افراد چگونه یاد می‌گیرند، تطبیق می‌دهند و خاطراتشان شکل می‌گیرد. اما مغز و نخاع به ندرت سلول‌های عصبی جدید تولید می‌کنند.

بسیاری از افراد زمانی که دچار عارضه‌های پیچیده یا بسیار غیرمعمول مغزی و سیستم عصبی می‌شوند، به متخصصین مغز و اعصاب مراجعه می‌کنند. متخصصین مغز و اعصاب در درمان تمامی انواع عارضه‌های مغزی و سیستم عصبی، دارای تجربه و تخصص هستند.
آنها با همکاری تیمی از پزشکان و متخصصین دیگر زمینه‌ها، مناسب‌ترین گزینه درمانی را با توجه به نیازهای شما تعیین می‌کنند.
آنها با بررسی بیماری، راه درمان آن را ارائه می‌دهند. متخصصین مغز و اعصاب علاوه بر عارضه‌هایی که در زیر ذکر شده‌اند، افرادی که دارای علائم عصبی یا عوارض ناشی از دیگر بیماری‌ها هستند را نیز معاینه می‌کنند.

علل اختلالات سیستم عصبی:
عفونت
وارد آمدن ضربه یا آسیب
اختلالات خود ایمنی
اختلالات ژنتیکی
عوارض جانبی برخی داروها

برخی از اختلالات سیستم عصبی:
اختلالات سیستم عصبی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
اختلالات عروقی
اختلالات عروقی از قبیل:
سکته مغزی
حمله ایسکمی گذرا (TIA)
خونریزی ساب آراکنوئید یا خونریزی مغزی

خونریزی و هماتوم زیرسخت شامه‌ای
خونریزی خارج سخت شامه‌ای

عفونت:
بیماری‌های عفونی از قبیل:
مننژیت
انسفالیت
فلج اطفال
آبسه مغزی یا اپیدورال

اختلالات ساختاری:
اختلالات ساختاری از قبیل:
آسیب دیدن مغز یا نخاع
فلج بل
اسپوندیلوز گردن
سندروم تونل کارپال
تومور مغزی
تومور نخاعی
نوروپاتی محیطی
سندروم گلین باره

اختلالات عملکردی
اختلالات عملکردی از قبیل:
سردرد
صرع
سرگیجه
نورالژی

بیماری‌های دژنراتیو
بیماری‌های دژنراتیو از قبیل:
پارکینسون
بیماری ام اس
اسکلروز جانبی آمیوتروفیک(ALS)
بیماری هانتینگتون
بیماری آلزایمر

علائم و نشانه‌های اختلالات سیستم عصبی:
شایع‌ترین و معمول‌ترین علائم و نشانه‌های اختلالات سیستم عصبی در زیر آمده است. با این حال، ممکن است هر فردی علائم مختلفی را تجربه کند.

این علائم عبارتند از:
بروز سردرد به صورت مداوم یا ناگهانی
بروز سردردی که متمایز از سردردهای دیگر باشد.
احساس بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن
ضعف یا از دست دادن قدرت عضلانی
از دست دادن ناگهانی بینایی یا دوبینی
از دست دادن حافظه و فراموشی
بروز اختلال در توانایی ذهنی
از دست دادن توانایی هماهنگی
سفت شدن عضلات
رعشه و تشنج
کمردرد که به پاها، انگشتان پا و یا سایر بخش‌های بدن نیز سرایت کند.
تضییع عضلات و بروز اختلال در تکلم یا لکنت زبان

بیماری ام اس:
متخصصان مغز و اعصاب می‌گویند بیماری ‌ام‌اس، ناشی از التهاب غلاف عصبی(میلین) در مغز و ستون فقرات است؛ به‌طوری که التهاب غلاف عصبی سبب اختلال هدایت پیام عصبی و اعصاب شده و این امر‌ مختل شدن‌عملکرد حسی، حرکتی،بینایی و سیستم تعادلی و سایر سیستم‌های عصبی را به دنبال خواهد داشت.
‌بیماری‌ام‌اس مراحل مختلفی دارد.
مرحله اول این بیماری عود‌کننده- فروکش‌کننده (Relasping-remitting) است؛ حملات غیرقابل‌پیش‌بینی علائم عصبی که در عرض هفته‌ها و ماه‌ها به‌طور ناقص یا کامل بهبود می‌یابد. این فرم در ابتدای بیماری دیده می‌شود.
مرحله دوم، فرم پیشرونده اولیه (Primary-progressive MS) است.در این مرحله بیشتر علائم تدریجی پیشرفت کرده و دوره‌های فروکش‌کننده علائم وجود ندارد و در افراد بالای 40سال دیده می‌شود و 15درصد موارد ‌ام‌اس را تشکیل می‌دهد.
مرحله سوم، فرم پیشرونده ثانویه (Secondary progressive MS) است که ابتدا به‌صورت عود‌کننده و فروکش‌کننده شروع می‌شود و پس از آن علائم پیشرفت می‌کند‌و مرحله چهارم این بیماری، فرم پیشرونده عود‌کننده – (secondary progressive MS) است که با پیشرفت علائم همراه با اضافه شدن حملات همراه است.
بیماری ‌ام‌اس با چه علائم و نشانه‌هایی بروز و ظهور پیدا می‌کند و وضعیت این بیماری در بین مردان و زنان به چه صورت است؟
علائم این بیماری متنوع و در افراد مختلف متفاوت است و در هر حمله جدید می‌تواند علائم جدید ظاهر شود.
علائم ابتدایی ‌ام‌اس، شامل علائم چشمی (از تاری دید ناگهانی مختصر یا کاهش دید شدید)، علائم حسی به‌صورت گزگز، مور‌مور و سوزن‌سوزن‌شدن اندام‌ها و ضعف یا کاهش قدرت عضلات است اما این بیماری علائم دیگری نیز دارد که شامل اختلالات شناختی (اختلالات در حافظه و تصمیم‌گیری و اختلال در تمرکز) و اختلال ادراری (اختلال در نگهداری و یا تخلیه ادرار) است. خستگی‌پذیری نیز یکی از علائم شایع در ‌ام‌اس است. باید توجه داشت که علائم‌ ام‌اس در گرما تشدید می‌شود. گیجی و سبکی سر و اسپاسم عضلات و اختلالات جنسی نیز از علائم دیگر این بیماری است.

تومورهای مغزی:
تومور مغزی یک توده یا رشد غیر طبیعی سلول ها در مغز میباشد انواع مختلفی از تومور های مغزی وجود دارد که برخی از آنها غیر قابل تشخیص هستند (خوش خیم) و برخی سرطانی یا بد خیم هستند. در تعریف تومور مغزی باید گفت رشد یک توده غیرطبیعی در مغز است که امکان دارد خوش خیم یا بدخیم باشد یا به عبارتی نوعی نئوپلاسم داخل جمجمه ای سخت و تو پُر، و یا یک تومور (رشد غیر طبیعی سلولی)، در داخل مغز و یا کانال مرکزی نخاع است.
تومور های مغزی میتوانند در مغز شروع شوند یا در قسمت های دیگر بدن آغاز شوند و سپس به سمت مغز گسترش یابد. سرعت رشد تومور های مغزی میتواند متفاوت باشد؛سرعت رشد و همچنین محل تومور مغزی تعیین کننده آن است که چگونه عملکرد سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار میدهد درمان تومور مغزی بستگی به نوع و اندازه و محل ایجاد آن دارد.

روش های نوین تشخیص تومور مغزی :
اگر مشکوک به تومور مغزی هستید، پزشک ممکن است آزمایش و روش های زیادی را به شما توصیه کند. مانند:
یک معاینه عصبی:
در این معاینه ممکن است که بینایی، شنوایی ، تعادل ، هماهنگی ، قدرت و عکس العمل شما را بررسی کند.ایجاد مشکل در چند نایه و عملکرد ممکن است سرنخی درباره مشکل مغزی باشد.
آزمایشات تصویربرداری:
این نوع آزمایشات ( MRI ) ، معمولا برای تشخیص و بررسی تومور مغزی استفاده می شود. در برخی موارد، ممکن است رنگ از طریق سیاه رگ به بازوی شما در حین ام آر آی تزریق شود. تعدادی از اجزای اسکن ام آر آی – از جمله ام آر آی عملکردی ، ام آر آی پرفوژن و ام آر آی طیف سنجی رزونانس مغناطیسی- می توانند به پزشک شما کمک کنند، تا تومور را ارزیابی کرده و درمان را برنامه ریزی کنند.
جراحی مغز و اعصاب :
جراحی مغز و اعصاب در رابطه با پیشگیری، تشخیص، درمان و توانبخشی اختلالاتی که بر هر بخش از دستگاه عصبی شامل مغز، نخاع، اعصاب پیرامونی و دستگاه عروق مغزی خارج از جمجمه تأثیرگذار است،می باشد.
مهم‌ترین بیماری‌های مغزی اغلب در اثر بالارفتن فشار داخل جمجمه، التهاب نسج‌مغزی ناشی از عفونت یا آبسه مغز، خونریزی، صدمه‌های مغزی و تشنج اتفاق می‌افتد و جراحی نیز بیشتر به‌دلیل وجود یکی از این ۳ مشکل انجام می‌گیرد.
افزایش فشار داخل جمجمه:
جمجمه حاوى مغز، مايع مغزى نخاعى و خون مى‌باشد. در فشارهاى داخل مغزى طبيعي، بين ۱۵-۱۰ ميلى‌متر جيوه (۱۸۰-۱۲۰ ميلى‌متر H2O)، تعادل حجمى بين اين سه قسمت حفظ مى‌شود. افزايش حجم يکى از اين قسمت‌ها فشار داخل مغزى را بالا مى‌برد مگر اينکه حجم دوقسمت ديگر به‌طور متناسب کاهش يابد (تئورى مونروکلي).
اثرات مضر و مخرب افزايش فشار داخل مغزى از طريق زير اعمال مى‌شود: ۱. با افزايش گراديان فشار، مغز و برخى قسمت‌هاى آن جابه‌جا مى‌شوند. ۲. فشار مؤثر پرفيوژن مغز کاهش مى‌يابد (ICP فشار داخل مغزى – BP فشارخون = CPP فشار پرفيوژن مغز).
يک ضايعهٔ فضائى داخل مغزى (مثل تومور و هماتوم) به‌عنوان جزء چهارم ظاهر مى‌شود و وجود آن باعث شروع تغييرات جبرانى در سه جزء ديگر ديده مى‌شود:
۱. عروق خونى مغز تحت فشار قرار گرفته و مقدار خون داخل مغز کاهش مى‌يابد.
۲. به‌دنبال افزايش فشار داخل مغزى کاهش توليد و افزايش بازجذب، موجب کاهش حجم CSF مى‌شود.
۳. حجمى که توسط کل مغز اشغال مى‌شود نيز با خروج قسمت‌هاى مختلف مغز از سوراخ‌هاى مجاور کاهش مى‌يابد (به‌طور مثال در فتق ترانس تنتوريال، يا فتق تونسيلار.

«کرانیوتومی» چیست؟
عملی است که در آن قسمتی از استخوان جمجمه جهت دسترسی به بافت مغز برداشته میشود. شامل انواع بسیار متفاوتی از شیوه هاست که در درون سر قابل انجام است.
علیرغم شیوه های متفاوت، تمامی آنها دارای روند بهبود یکسانی هستند. آنچه که از بیرون برای همه قابل مشاهده است، خطی از بخیه با سوزن یا بخیه های نایلونی بر روی سر است.

مدت زمان بهبود بعد از عمل کرانیوتومی چقدر است؟
موارد بسیار متفاوتی وجود دارند که بر روند بهبودی شما تاثیر می گذارند، از اینرو تعیین زمان دقیق در این مورد دشوار است.
توجه به این نکته مهم است که تحمل شما در مقابل درد و داروها دارای تاثیراتی هستند که همین مسئله موجب می شود سرعت بهبود در افراد متفاوت شود.
با در نظر گرفتن موفقیت آمیز بودن روند عمل جراحی، شما باید مراحلی را بعد از آن طی کنید. این مراحل به دو هفته اول بعد از عمل، یک ماه بعد و سه ماه بعد از گذشت عمل تان تقسیم می شود که باید برای ویزیت بعد از عمل به پزشک تان مراجعه کنید.

دو هفته اول
در این مدت، روند بهبود شما به سریع ترین شکل اتفاق می افتد. در ابتدا زمانی که از بیمارستان مرخص می شوید ممکن است احساس کنید که می توانید هر کاری را با آسودگی انجام دهید. در مدت زمان حضورتان در بیمارستان، استراحت کرده و تمامی اقدامات برای مراقبت از شما انجام شده است. زمانی که به منزل می روید، باید کارهای بیشتری انجام دهید و ممکن است احساس خستگی بیشتری کنید. این حالت عادی است و معمولا در اواسط روز نیاز به استراحت کردن و خوابیدن دارید.
دو ماه بعد
در این هنگام شما دشواری ها و خطرات را پشت سر گذاشته اید و در انتظار بازگشت به محل کارتان هستید. پیاده روی منظم و انجام سایر انواع ورزش ها زیر نظر پزشک، می تواند به شما در رسیدن به این مرحله کمک کند. زمانی که برای ویزیت بعدی بعد از عمل مراجعه کردید، در مورد تمامی این موارد با شما صحبت خواهد شد.
سه ماه بعد
اکثر افراد در طول این مدت به محل کار خود بازمی گردند. بازگشت شما باید به طور تدریجی باشد، چراکه بنیه و نیروی شما هنوز در حال بهبود است. به خاطر بیاورید که چقدر طول می کشد بعد از یک تعطیلات طولانی به روال عادی کاری تان بازگردید، …حال باید بعد از یک عمل جراحی این اتفاق بیفتد. مسلماً شما باید آرام آرام به روال عادی کارتان بازگردید.

داروها؟
شما در زمان ترخیص از بیمارستان، داروهای مشخصی را دریافت خواهید کرد. لازم است که به مصرف برخی از داروها ادامه دهید و استفاده برخی دیگر را کاهش داده یا متوقف سازید. مهم است بدانید که مصرف کدام داروها را و با چه دوز مصرفی ادامه دهید.
جراح اعصاب شما صرفاً مسئول دادن داروهایی به شماست که به عنوان بخشی از درمان جراحی اعصاب به شما تجویز خواهد شد.
تمام شدن داروها، به معنای توقف استفاده از آنها نیست؛ در صورت هرگونه سوال، با مطب پزشک تماس بگیرید.
انواع داروهای متداول
هر نوع دارویی که داروساز در رابطه با اثرات جانبی و تداخلات دارویی به شما می دهد، جایگزین داروهای قبلی خود نکنید. دقیقاً طبق تجویز دارویی تان عمل کنید.
داروی استروئیدی (مثل دگزامتازون یا دیکادرون)
این دارو موجب کاهش هرگونه تورم در مغز یا اطراف اتساع عروق اخیراً پیچ خورده می شود.
اگر عمل جراحی شما مربوط به تومورهاست و شما تحت پرتو درمانی هستید، مقدار دوز تجویزی این دارو به تدریج کاهش می یابد، به طوریکه در طول درمان ادامه داشته و بعد از پرتو درمانی متوقف می شود.
داروی ضدتشنج:داروهای جلوگیری از حملات صرع
این داروها برای جلوگیری از بروز حملات صرع در شما می باشد. پزشک جراح اعصاب یا متخصص اعصاب شما در مورد نیاز به تجویز این دارو تصمیم خواهند گرفت.
اگر شما هیچ گونه حمله صرعی نداشته اید، ممکن است نیازی به این دارو نباشد. معمولا تمامی بیماران مبتلا به حملات صرع، داروی ضدتشنج دریافت می کنند.
لازم است که از تاثیرات جانبی داروهایتان آگاه باشید و سطح خون شما باید تحت کنترل باشد.
آرام بخش های عضلانی (روباکسین، فلکسیریل)
این داروها معمولا برای تسکین درد مرتبط با برش های ایجادشده در ماهیچه فک سودمند هستند.
بسیاری از بیماران درمی یابند که این آخرین دارویی است که باید قطع کنند و آن را استفاده خواهند کرد.

مراقبت از زخم
جراح های مختلف این اقدام را به شیوه های متفاوتی انجام می دهند. بعد از ترخیص از بیمارستان، ما می خواهیم که محل زخم تمیز نگه داشته شود. بهتر است بعد از 48 ساعت استحمام کنید و محل زخم را خشک نگه دارید. معمولا در زمان ترخیص از بیمارستان، محل زخم باندپیچی شده نیست.
قرمزی بیش از حد، التهاب، خشکی یا تب بالا از علائم عفونت هستند. در صورت مشاهد هریک از این موارد سریعا با جراح اعصاب خود تماس بگیرید.

کشیدن بخیه ها؟
در برخی از بیماران، بخیه های نایلونی و در برخی دیگر گیره های فلزی وجود دارد. جراح شما در مورد زمان برداشتن و کشیدن بخیه ها تصمیم می گیرد که معمولا حدود 7 الی 10 روز پس از عمل می باشد، البته در صورتی که نیاز به انجام عمل مجدد نباشد.
اما در صورت عمل مجدد، بخیه ها 14-10 روز بعد از عمل یا قبل از شروع به پرتو درمانی کشیده می شوند. پزشک جراح، پزشک بخش یا درمانگاه یا پرستار این بخیه ها را می کشند.

بروز چه مواردی بعد از عمل عادی است؟
موارد کلی
تمامی بیماران بعد از مرخص شدن و رفتن به منزل، خسته هستند و نیاز به استراحت و خوابیدن در اواسط روز دارند. معمولا داشتن سردرد و درد در اطراف محل زخم، حالتی عادی و متداول است.
خستگی عمومی می تواند منجر به زودرنجی و بدخلقی در شما شود که نیاز به نگرانی در این مورد نیست، چراکه به مرور بهبود می یابد.
اگر عمل شما بسیار سخت و سنگین بوده است، صرفاً یک دوش گرفتن ممکن است باعث ایجاد خستگی در شما شود. استراحت کردن و خوابیدن بیش از یک بار در طول روز، برای شما خوب است، اما انجام ورزش های سبک هم لازم است.

زخم:
در دو هفته اول یا کمی بیشتر، محل زخم دردناک است. از آنجائیکه در زمان ایجاد برش، برخی از عصب ها قطع شده اند، معمولا چندین ماه طول می کشد که بیحسی اعصاب مجاور زخم، بهبود یابند.
اگر در دو هفته اول بعد از جراحی، زخم بیشتر بیحس و کرخ شد، تعجب نکنید. این واکنش عادی است. زمانیکه رشته های عصب شروع به رشد می کنند، درد تیرکشیدن ناگهانی، حس سوزش، و گاهی اوقات احساسی شبیه به چکیدن آب در اطراف زخم، احساس می شوند.
در زمان شروع به التیام، حس خارش در اطراف زخم ایجاد می شود. گاهی اوقات ممکن است مایعی در زیر پوست سر وجود داشته باشد که به طرفین حرکت می کند؛ این مایع معمولا به هنگام صبح، بیشتر است و به مرور باگذشت روز، کمتر می شود.
با گذشت روزهای متوالی، معمولا این مایع زیر پوست کم شده و کاملا التیام می یابد. حفره های آبی در بخش تحتانی زخم، آخرین قسمتی هستند که از بین می روند.

سر:
هنگامیکه تورم در پوست سر فروکش می کند، ممکن است در محل جراحی، حس فرورفتگی قابل توجهی احساس شود.
در این بخش معمولا حفره های کوچکی مشهود هستند که از آنجا ما استخوان جمجمه را برداشته ایم. در شیوه ما، سیمان استخوانی برای پُر کردن این نواحی استفاده می شود تا نتیجه ظاهری بهتری نیز به همراه داشته باشد. با این کار، نواحی ایی سخت، اما با فرورفتگی های کمتر، ایجاد می شود.
در طولانی مدت (معمولا چندین سال)، ممکن است تکه استخوان بازشده به شکل قابل توجهی کوچک شود.

سردردها :
سردردها متغیر هستند. برخی افراد سردردهای کمی دارند، درحالیکه برخی دیگر سردردهای شدیدی دارند.
در مجموع، سردردها مشکل ساز نیستند و صرفا واکنش به داروهای هنگام ترخیص هستند. سردردها می توانند در اواخر روز بدتر شوند و ممکن است با افزایش خستگی، سر و صدا یا موقعیت های تنش زا مرتبط باشند.
بهتر است که در هوای گرم، آب بدن تان را حفظ کنید چراکه کم آبی بدن می تواند منجر به بدترشدن سردرد شود.

ضعف عصبی :
هرگونه احساس ضعف، بی دست و پایی، مشکلات مرتبط با تکلم، و غیره ناشی از این مسئله هستند. توانایی بهتر شدن تا حدودی بستگی به جراحی ایی دارد که شما داشته اید.
لازم است که قبل از ترخیص از بیمارستان، با جراح اعصاب خود در این مورد صحبت کنید. در مجموع، تمامی معایب تا حدودی بهبود خواهند یافت. میزان بهبودی بستگی به این مسئله دارد که آیا بخش اصلی مغز بواسطه بیماری آسیب دیده یا خود دچار مشکل شده است.

حملات صرع :
احتمال بروز حمله ناگهانی صرع در تمامی افرادی که عمل کرانیوتومی داشته اند، وجود دارد. احتمال خطر بروز حمله صرع تا حدودی بستگی به علت عمل و همچنین نوع عمل جراحی ایی که شما داشته اید، دارد. به برخی از بیماران قبل از عمل داروی ضدتشنج داده می شود.
ممکن است ما در طول عمل شروع به دادن این دارو به شما کنیم. حداقل زمان استفاده از داروهای ضدتشنج، بین 3 و 12 ماه است.